Porządki architektoniczne w Rzymie

Rzymianie przejęli od Greków wszystkie trzy porządki architektoniczne tzn. dorycki, joński i koryncki. Jednak z czasem udało się mieszkańcom Rzymu wytworzyć dwa własne: porządek toskański i kompozytowy.

W  czasach cesarstwa zaczęto także stosować tzw. porządek spiętrzony, czyli spiętrzenie porządków architektonicznych. Polegał on na wprowadzeniu w jednym obiekcie, na kilku kondygnacjach, porządków reprezentujących kolejno: porządek dorycki, joński, koryncki. Przykładem takiego spiętrzenia jest Koloseum, które zamiast porządku doryckiego posiada porządek toskański.

Porządki rzymskie
	PORZĄDEK TOSKAŃSKI Przyjęty od Etrusków, wykształcił się z porządku doryckiego. Wysokość kolumn wynosi do 14 modułów, czyli jest to porządek smuklejszy od pierwszych proporcji najmasywniejszego porządku greckiego. Trzon ma zazwyczaj powierzchnię gładką bez kanelowania. Budowle wzniesione w stylu toskańskim sprawiały wrażenie bardziej przysadzistych niż budowle greckie. Wynikało to przede wszystkim z jakości dostępnych materiałów. Budowle (przede wszystkim świątynie) wznoszone były na planie prostokąta, na podwyższeniu, na które prowadziły schody usytuowane przy krótszym boku. Budynek był otoczony kolumnadą z trzech stron. Dach dwuspadowy z okapem tworzył portyk z trzech stron budynku. Kolumny zakończone były głowicami złożonymi z echinusa i abakusa. Cechy charakterystyczne: kolumny miały gładkie trzony (w porządku doryckim pokryte były żłobieniami) pod kolumnami wprowadzono bazy (w porządku doryckim kolumny stały bezpośrednio na stylobacie)
	PORZĄDEK KOMPOZYTOWY Trzon ustawiony jest na bazie. Jest gładki lub kanelowany, przy czym często kanelowanie obejmuje tylko 2/3 wysokości trzonu. Głowica ma charakter wybitnie dekoracyjny. Składa się z elementów występujących w kapitelach porządku jońskiego i korynckiego. Górna część głowicy jest uformowana z przekątniowo ustawionych wolut, z kolei dolna posiada wyraźnie wyprofilowane liście akantu. Ten najbardziej dekoracyjny porządek z zasady otrzymuje pod kolumnami podstawę zwaną cokołem lub piedestałem. Cechy charakterystyczne: ustawienie kolumny na piedestale ukształtowanie głowicy: górna jej część uformowana jest z ustawionych na przekątnych wolut zaczerpniętych z porządku jońskiego, poniżej koszyk z liści akantu