Marek Wipsaniusz Agrypa (63 - 12 p.n.e.)

Marek Wipsaniusz Agrypa (Marcus Vipsanius Agrippa) urodził się 63 roku p.n.e.
Wybitny polityk i dowódca wojskowy. Zięć, minister i przyjaciel cesarza Augusta. Był równiesnikiem Oktawiana i studiował razem z nim w Apolonii.

Marek był synem Lucjusza Wipsaniusza Agrypy. Jego starszy brat nosił to samo imię co ojciec, z kolei siostra nosiła imię Wipsania Polla. Rodzina Marka nie miała znaczącej roli w życiu publicznym Rzymu.
Od najmłodszych lat młody Oktawian zapewnione miał dobre wykształcenie i opiekę. Uczono go łaciny i greki oraz dobrego wysławiania się w obu językach. Jako że Marek był w tym samym wieku co Oktawian, razem byli edukowani stając się wielkimi przyjaciółmi. Pomimo związku rodziny Agrypy z rodem Cezara starszy brat Marka trafił w trakcie wojny domowej do obozu Pompejusza pod dowództwo Katona Młodszego w Afryce w latach 40 p.n.e. Kiedy siły Katona zostały pokonane, brat Agrypy został wzięty do niewoli i za wstawiennictwem Oktawiana wypuszczony.

Za jego radą po zamachu na Gajusza Juliusza Cezara, Oktawian wyruszył natychmiast do Rzymu. Agrypa odegrał znaczącą rolę w wojnie przeciwko Lucjuszowi Antoniuszowi i Fulwii, bratu i żonie Marka Antoniusza zakończonej zdobyciem Peruzji.
Dwa lata później stłumił powstanie w Galii i przekroczył Ren dla ukrócenia agresji Germanów. Po powrocie odrzucił triumf, ale przyjął konsulat w 37 roku p.n.e. Przygotował wojnę z Sekstusem Pompejuszem rozbudowując porty i szkoląc flotę w sztucznym Porcie Julijskim zbudownym w poobliżu Baiae. Następnie jako dowódca floty pokonał Sekstusa Pompejusza w bitwach pod Myle i pod Naulochus w 36 roku p.n.e.

Teatr w Meridzie, Hiszpanii. Ufundowany przez Agrypę powstał pomiędzy 16 a 15 rokiem p.n.e.

Poślubił Pomponię, córkę przyjaciela Cycerona, Pomponiusza Attyka. W 33 roku p.n.e. został edylem i zasłużył się rozbudowując i upiększając Rzym. Został ponownie dowódcą floty, gdy wybuchła wojna z Markiem Antoniuszem. Zwycięstwo we wrześniu 31 p.n.e. w bitwie morskiej pod Akcjum nad flotą Marka Antoniusza i Kleopatry VII, było w znacznej mierze jego zasługą. Dało ono Oktawianowi pełnię władzy nad imperium rzymskim. Jako znak zaufania ze strony Oktawiana, Agrypa otrzymał rękę Marceli, jego siostrzenicy.

W  27 roku p.n.e. objął po raz trzeci konsulat i na pamiątkę bitwy pod Akcjum zbudował w Rzymie Panteon. Inskrpycje upamiętniające jego fundację zachowały się nawet po przebudowie Panteonu porzez Hadriana. Zbudował także akwedukty i termy i inne budowle publiczne. Na skutek intryg Liwii i z zazdrości o wpływy Marcellusa, ostentacyjne opuścił Rzym, przyjmując namiestnictwo Syrii, choć funkcję sprawował z greckiej wyspy Lesbos. Po śmierci Marcellusa, męża Julii, córki Augusta, Oktawian wezwał go ponownie do Rzymu i dla bliższego związku z nim nakazał mu rozwód z Marcelą i, za radą Mecenasa poślubienie w 21 roku p.n.e. Julii, wdowy po Marcellusie.

Świątynia Maison Carrée w Nîmes, ufundowana przez Agrypę, powstała w 19 roku p.n.e.

W 19 roku p.n.e. Agrypa zdusił powstanie Kantabryjczyków w Hiszpanii, w 17 roku ponownie był namiestnikiem Syrii, gdzie zyskał uznanie za swoje rządy.
Agrypa był również wybitnym geografem. Stworzył mapę geograficzną ówczesnego świata, którą Oktawian August kazał umieścić w portyku zwanym Porticus Vipsania. Do tej mapy Agrypa sporządził komentarz geograficzny, który zapewne zawierał głównie dane dotyczące granic i odległości. Napisał też nie zachowaną autobiografię. Nic z jego twórczości nie zachowało się do naszych czasów.

Małżeństwa i potomstwo:

ok. 37 p.n.e. - Pomponia, córka przyjaciela Cycerona, Pomponiusza Attyki ok. 33 p.n.e. - Wipsania 28 p.n.e. - Marcela Starsza, córka Gajusza Klaudiusza Marcelusa i Oktawii Młodszej, siostry cesarza Augusta 27 p.n.e. - Wipsania Marcela Agrypina ? - Wipsania Marcela Agrypina 21 p.n.e. - Julia, córka cesarza Augusta i Skrybonii 22 p.n.e. - Gajusz Juliusz Cezar 19 p.n.e. - Wipsania Julia Liwilla 17 p.n.e. - Lucjusz Juliusz Cezar ok. 14 p.n.e. - Agrypina Starsza 12 p.n.e. - Agrypa Postumus

Zmarł 12 roku p.n.e. w Kampanii w wieku 51 lat. August uhonorował go wspaniałym pogrzebem i pochówkiem w Mauzoleum Augusta.