Komendy rzymskie

Jako że do naszych czasów nie zachował się żaden regulamin wojskowy uwzględniający komendy rzymskie z okresu republiki lub cesarstwa, toteż większość komend jest zaadaptowana ze Strategikonu Maurycego. Został on napisany w 6 wieku n.e., ale to i tak najstarszy znany łaciński regulamin. Co ciekawe regulamin Maurycego jest uderzająco podobny do przestarzałego regulaminu greckiego w Podręczniku Taktyki Arriana z 2 wieku n.e.

Komendy rzymskie

Mandata captate - wysłuchaj rozkazu (baczność) Dirige frontem - równaj szereg Ad dextram/senestram depone - obrót w prawo/lewo Signo sequute - idź za sztandarem (dowódcą) Consiste (State) - stój Ad gladium, clina - front w prawo Ad scutum, clina - front w lewo Transforma - front w tył Redi - front w przód (jak był początkowo) Muta locum - marsz w tył Langia (ad dextram/senestram/ambas partes) - rozluźnić szyk (w prawo/lewo/obie strony) Exi - tylny szereg do przodu Intra - przedni szereg do tyłu Ad signa - zbiórka Ad Aciem - stworzyć szyk bojowy Parati - przygotuj się (do szarży, itp.) Porro - szarża Dimitto - odmaszeruj Expectate - czekaj Move - ruszaj State - zatrzymaj się Accelera - przyspiesz Tarda - zwolnij Signa sequute - podążaj za sztandarem Numerus - odlicz Laxate - spocznij Recedite - wycofać się Pila infige - prezentuj pilum (trzymaj pionowo) Pila pone - połóż pilum Pila tolle - weź pilum Pila iace - rzuć pilum Clamate - krzyknąć okrzyk bojowy np. roma invicta Silentum - cisza Impellate - pchaj Ordenum servate - trzymać pozycje Ad testudinem - formować Testudo (żółwia) Iunge - zewrzeć szyk Ad agmine - formować kolumnę marszową Ad aciem - formować linię bojową Ad cuneum - formować klin Gladium stringe - wyciągnij miecz Gladium reconde - schowaj miecz