Kolumna Trajana

Kolumna Trajana została wzniesiona w 113 roku n.e. w Rzymie na Forum Trajana dla upamiętnienia zwycięstwa nad Dakami.

Kolumna jest usytuowana pomiędzy budynkami dwóch bibliotek: greckiej i łacińskiej oraz przejściem do świątyni boskiego Trajana, za Bazyliką Ulpia (Basilica Ulpia). Kolumna ustawiona jest na cokole, w którego wnętrzu zostały pochowane urny z prochami Trajana i jego żony Plotiny. Na szczycie kolumny Trajan nakazał umieścić orła. Po jego śmierci, na polecenie Hadriana, orzeł został zastąpiony posągiem Trajana. Dopiero w 1587 roku na jego miejsce postawiono posąg św. Piotra.

Cała budowla (bez posągu), ma wysokość 39,83 m, zaś sam trzon kolumny ma wysokość 26,62 m. Zbudowany jest on z 17 kamiennych bębnów, z marmuru kararyjskiego. Wewnątrz znajdują się spiralne schody prowadzące na platformę widokową. Klatkę schodową oświetlają 43 wąskie okna.

Na bazie kolumny inskrypcja głosi:

SENATVS POPVLVSQVE ROMANVS IMP CAESARI DIVI NERVAE F NERVAE TRAIANO AVG GERM DACICO PONTIF MAXIMO TRIB POT XVII IMP VI COS VI P P AD DECLARANDVM QVANTAE ALTITVDINIS MONS ET LOCVS TANTIBVS SIT EGESTVS

czyli:

Senat i Lud Rzymski [oddają lub dedykują] cesarzowi, synowi Nerwy, Nerva Traianus Augustus Germanicus Dacicus, pontifex maximus, w 17 rok sprawowania trybunatu, będący sześciokrotnie uznany imperatorem, 6 razy konsulem, pater patriae, aby okazać uwielbienie dla jego wiekich osiągnięć.

Największą ozdobą kolumny jest relief wykonany na wstędze opasującej kolumnę w 23 skrętach. Przedstawiono na nim historię wojny z Dakami od chwili przygotowań do niej aż do zwycięstwa. Dwie kampanie rozdziela wizerunek Wiktorii. Wstęga w części najniższej ma tylko 89 cm szerokości i rozszerza się ku górze, gdzie uzyskuje 125 cm. Zabieg ten daje złudzenie oglądania postaci jednakowej wysokości we wszystkich scenach.

Reliefy z kolumny.

Relief składa się ze 155 scen ułożonych w porządku chronologicznym (wedle wydarzeń wojny). Fryz wykonany jest bardzo starannie, choć z definicji zakładano, że nie będzie można go oglądać z bliskiej odległości. Przypuszcza się, że twórcą tej nowej formy reliefu historycznego był Apollodoros z Damaszku.

Sam relief przetrwał do naszych czasów w stosunkowo dobrym stanie - właściwie brak jedynie farb, jakimi pierwotnie był pomalowany - i stanowi jeden z najwspanialszych przykładów rzeźby okresu Cesarstwa.